پیشنهاد سردبیرسخت افزار

بازارچه‌خبر: چرا بازار داخلی سخت افزار در وضعیت فعلی قرار گرفته است؟

نگاهی تحلیلی به دلایل ایجاد شرایط فعلی بازار

اگر طی ماه‌های اخیر وضعیت بازار سخت افزار را تحت نظر یا قصد خرید یکی از قطعات سخت افزاری (خصوصاً پاور و کارت گرافیک) را داشته‌اید، احتمالاً چیزهایی مبنی بر کمبود تولید چیپست، تأثیر تب ماینینگ رمزارزها و افزایش ناگهانی تقاضا به گوش‌تان خورده است. اما همۀ اینها یعنی چه؟ هرکدام چه نقشی در عدم امکان خرید کارت گرافیک یا در کل کیس مورد علاقه ما داشته و دارند؟ «این وضعیت» تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟ دورنمای «وضعیت فعلی» چیست؟ در این مقاله قصد داریم به بخش اول این سوال‌ها پاسخ دهیم، با ما همراه باشید.

در مورد چه وضعیتی صحبت می‌کنیم؟

اگر از آن دسته از افراد هستید که اخبار دنیای سخت افزار و درکل فناوری را دنبال نمی‌کنند، احتمالاً این سوال در ذهن شما ایجاد شده که «منظور کدام وضعیت است؟» بگذارید کمی شرایط فعلی را برای‌تان توضیح دهیم، در حال حاضر به دلایلی که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت، قطعات کامپیوتری نه تنها در بالاترین قیمت خود قرار دارند، بلکه خیلی کمیاب (و گاهی نایاب) شده‌اند. این افزایش قیمت و نایاب شدن، فراتر از قیمت دلار، اضافه شدن حق گمرکی یا احتکار واردکنندگان است و درواقع اصلاً به بازار داخلی محدود نمی‌شود. در حال حاضر اگر به سایت‌های فروش قطعات کامپیوتری سر بزنید، یا بیشتر قطعات ناموجود هستند و قطعات موجود نیز قیمت‌هایی دارند که نه تنها اصلاً منطقی نیستند، بلکه با دیدن آنها هوش از سرتان خواهد پرید! تمام این شرایط برای بازار بین المللی و خارجی نیز صدق می‌کند.

شاید فکر کنید که این موضوع تنها برای کسانی که «خورۀ کامپیوتر» هستند مهم است؛ اما توجه داشته باشید که طی یک سال و اندی که از شیوع ویروس کرونا گذشته همۀ ما خواسته یا ناخواسته به درون دنیای کامپیوتر و اینترنت کشیده شده‌ایم. جلسات کاری، کلاس‌های درس مدرسه و دانشگاه، کنفرانس‌ها، نمایشگاه و… همه و همه آنلاین شده‌اند و برای دسترسی به آنها به یک دستگاه هوشمند نیاز است. پس دانستن این موضوع که چه چیز(هایی) سبب ایجاد این شرایط شده و چه زمانی اوضاع بهتر خواهد شد، می‌تواند برای تک تک ما اهمیت داشته باشد.

چه چیزی باعث شده به شرایط فعلی برسیم؟

درواقع اصلی‌ترین چیزی که بازار سخت افزار را برای بیشتر مردم پراهمیت کرده، خود موجب ایجاد شرایط سخت در آن شده است. در روزهای ابتدایی زمستان سال 98 بود که خبر ظهور ویروس کرونا، دنیا را به لرزه درآورد. اولین اتفاقی که طی ماه‌های آتی در بیشتر جهان رخ داد، تعطیلی گسترده کارخانه صنایع مختلف (خصوصاً چیپست سازی) بود. در ادامه اما، به دلیل افزایش ناگهانی دورکاری، تقاضای بی‌سابقه‌ای برای قطعات کامپیوتری، لپ تاپ و سایر تجهیزات هوشمند را شاهد بودیم.

خیابان‌های خلوت تهران در روزهای ابتدایی قرنطینه.
خیابان‌های خلوت تهران در روزهای ابتدایی قرنطینه.

همزمانی افزایش تقاضا برای محصولات فناوری، درکنار کاهش تولید آنها در چندماهۀ ابتدای شیوع کرونا، باعث شد تا حتی پس از بازگشایی کامل کارخانه‌های تولیدی چیپست و سایر صنایع وابسته و به کارگیری تمامی ظرفیت آنها، همچنان رسیدن میزان تولید به میزان تقاضا دور از دسترس باشد؛ اتفاقی که هنوز رخ نداده و براساس پیش بینی کارشناسان تا سال 2022 نیز رخ نخواهد داد.

خودروسازی در برابر فناوری

در 6 ماهۀ اول کرونا، با توجه به اینکه تمام اقتصاد (و سیاست) جهان بر پایۀ زندگی آنلاین در جریان قرار داشت، تقریباً تمام تمرکز صنعت تولید چیپست بر رساندن سیلیکون به بخش فناوری و تولید لپ تاپ و کامپیوتر معطوف بود. اتفاقی که با کاهش سفارش سیلیکون توسط صنایع خودروسازی، خود را به شکل کورسوی امیدی برای برابری عرضه و تقاضا نشان داد. اما در 6 ماهۀ دوم شیوع کرونا، برخی دولت‌ها تصمیم بر بازگشایی جزئی و تدریجی برخی کسب و کارها گرفتند، اتفاقی که سبب افزایش مجدد رفت و آمد مردم شد. این را درنظر داشته باشید که به دلیل شیوع ویروس کرونا، بیشتر مردم از استفاده از وسایل نقلیۀ عمومی امتناع می‌ورزیدند و ترجیح می‌دادند تا سراغ خودروی شخصی خود بروند. این اتفاق سبب افزایش ناگهانی تقاضا برای خودروی شخصی شد، اتفاقی که صنایع خودروسازی آمادگی آن را نداشت.

براساس اطلاعات منتشر شده، بیشتر خودروسازان توقع کاهش تولید و درنتیجه کاهش درآمد را در سال 2020 داشتند؛ اما پس از بازگشایی جزئی جوامع و به دنبال آن افزایش تقاضا برای خودروهای شخصی، این صنعت نیز دچار شوک شد. شایان ذکر است که تقریباً تمام خودروهای امروزی از چیپست بهره می‌برند و به همین دلیل خودروسازان دوباره درخواست سفارش‌های خود از شرکت‌های چیپست سازی افزایش دادند و درنتیجه شاهد چنین اخباری بودیم.

البته توجه داشته باشید که چیپست‌های به کار رفته در بیشتر خودروها به پیچیدگی تراشه های کامپیوتری نیستند، اما به هر حال تولید آنها نیازمند مواد اولیه و اختصاص بخشی از خط تولید به آنهاست.

دردسرسازی محبوبیت گیمینگ

در این میان با معرفی کارت گرافیک‌های سری RTX 30 شرکت انویدیا و سری RX 6000 شرکت AMD، در کنار پردازنده‌های Ryzen 5000 و کنسول‌های نسل نهمی ایکس باکس سری ایکس و سری اس و پلی استیشن 5 و ادامه‌دار بودن خانه نشینی، افراد بیشتری برای گذران وقت به دنیای گیمینگ (چه کنسول و چه کامپیوتر) روی آوردند. اتفاقی که خود شرایط ناگوار ناهماهنگی عرضه و تقاضای محصولات فناوری را بدتر کرد.

به معادلۀ تقاضای بالا (به دلیل دورکاری و تمایل بیشتر برای گیمینگ) و کمبود تولید، دلالان و احتکارکنندگان را اضافه کنید و درنهایت به قیمت‌های سرسام آوری خواهید رسید که فاصلۀ بسیار زیادی تا قیمت اعلامی (MSRP) دارند. یعنی کنسول PS5 که باید با قیمت 500 دلار به فروش برسد، بعضاً با قیمت 1200 دلار نیز به فروش رسیده است. در این شرایط کمبود مواد اولیه و تولید و افزایش روز افزون تقاضا، قیمت MSRP ابتدایی اعلام شده برای قطعات به قدری بی‌معنی شد که شرکت‌های ایسوس، ام اس آی، EVGA و… اقدام به افزایش قیمت‌های کارت گرافیک‌های خود کردند. اتفاقی که چندی پیش دوباره توسط شرکت ایسوس رخ داد و بعید نیست که سایر شرکت‌ها هم به زودی به دنبال شرکت تایوانی اینکار را انجام دهند.

مشکلات آب و هوایی تایوان

از طرف دیگر طی چندماه گذشته خشکسالی بی‌سابقه‌ای جزیرۀ کوچک تایوان را درگیر کرده و قبلاً شنیدیم که کارخانۀ دومین تولید کنندۀ سیلیکون در جهان به دلیل کمبود آب تعطیل شده است، البته براساس گزارش‌ها دولت تایوان تصمیم به تخصیص آب کشاورزان خود به صنعت چیپ سازی کرده است که امیدواریم به بهبود شرایط کمک کند. شایان ذکر است که حدود 92 درصد از چیپست های 10 نانومتری جهان در تایوان تولید می‌شوند و درکل از میان 6 تولید کنندۀ برتر سیلیکون جهان (ماده‌ای حیاتی برای تولید چیپست) که در مقام‌های دوم و سوم میزان تولید هستند، کارخانه‌های متعددی در تایوان دارند.

برادر بزرگ در برابر عمو سَم!

کشمکش آمریکا و چین نیز نقش پررنگی در ایجاد شرایط کنونی دارد.
کشمکش آمریکا و چین نیز نقش پررنگی در ایجاد شرایط کنونی دارد.

حالا که صحبت از تایوان شد، بد نیست یادآوری کنیم که همسایۀ قدرتمند تایوان، یعنی جمهوری خلق چین، درگیر یک جنگ اقتصادی با ایالات متحدۀ آمریکاست که قبلاً به طور مفصل دربارۀ تأثیر تحریم‌ها و کشمکش‌های این دو بر دنیای فناوری و چیپ سازی صحبت کرده‌ایم. اما به صورت کلی بدانید که افزایش نرخ تعرفه‌های ورود و خروج کالا از چین، در میان دلایل سیاسی، بیشترین تأثیر را روی قیمت محصولات فناوری داشته است. به صورتی که ایسوس دلیل اصلی افزایش دوبارۀ کارت گرافیک‌های خود را افزایش هزینه‌های مربوط به تأمین مواد و قطعات اولیه اعلام کرده است. البته از تأثیر سال نوی چین هم نمی‌توان گذشت.

به تازگی تأثیر درگیری میان آمریکا و چین روی صنعت چیپ سازی، با درخواست کمک شرکت‌های چیپ سازی آمریکا از دولت جو بایدن و جواب مثبت و اقدامات وی در راستای تحکم بخشیدن به سلطۀ آمریکا روی این صنعت عمق بیشتری گرفته و همچنان باید منتظر تأثیرات واقعی آن روی بازار طی ماه‌های آتی باشیم. اقدامات سامسونگ برای احداث کارخانۀ چیپ سازی در تگزاس نیز در همین راستا قرار دارد.

ماینرها چه؟

در این میان یکی از (شاید مهم‌ترین) قطعات پازل را جا انداختیم. رمزارزها و تب ماینینگ ایجاد شده بر اثر افزایش ارزش آنها؛ درست همانند اتفاقی که در سال 2018 (96 و 97) رخ داد. طی سال گذشته و به دلیل عوامل متنوع سیاسی و اقتصادی، ارزهای رمزگذاری شده بالاترین ارزش تاریخ خود را تجربه کردند که سبب جذب افراد بیشتر به سمت این بازار در سطح جهانی شد. همزمانی رشد ناگهانی این حوزه با رکود بازار بورس داخلی نیز (حدود مردادماه پارسال) سبب شد تا این نوع سرمایه گذاری طرفداران بسیار زیادی در ایران پیدا کند.

یک ریگ ماینینگ مجهز به کارت گرافیک‌های RTX 3070.
یک ریگ ماینینگ مجهز به کارت گرافیک‌های RTX 3070.

صحبت در مورد نحوۀ کارکرد رمزارزها در این مقاله نمی‌گنجد، اما کافی است بدانید که یکی از رایج‌ترین راه‌های کسب رمزارزها عملیاتی به نام «ماین» است که با استفاده از کارت گرافیک (به غیر از بیت کوین) انجام می‌شود؛ البته برای به کار انداختن چند کارت گرافیک به پاور (منبع تغذیه) با توان بالا نیز نیاز است.

افزایش ارزش رمزارزها سبب شد تا افراد بیشتری به ماینیگ روی بیاورند؛ چه به صورت صنعتی و همراه با مجوز از سازمان صمت، چه به صورت خانگی و با یک یا چند کارت گرافیک. این اتفاق نیز نه تنها در ایران، بلکه در تمام دنیا رخ داد و افزایش فعالیت ماینرها، تقاضا برای قطعات کامپیوتری را بیش از پیش کرد و از آنجایی که عموماً این افراد حاضر هستند پول بیشتری را برای کارت گرافیک پرداخت کنند، بیشتر کارت گرافیک‌های بازار به دست چنین افرادی می‌افتاد؛ اتفاقی که همچنان رخ می‌دهد.

سخن پایانی

درواقع پس از گذشت تمام موانع و عوامل گرانی و کمبود قطعات، در نهایت به افزایش تقاضای ناشی از ماینرها می‌رسیم که هرچه بیشتر روی افزایش قیمت قطعات (خصوصاً کارت گرافیک و پاور) تأثیر دارند.

در این مقاله سعی کردیم تا دلایل ایجاد شرایط موجود بازار را بررسی کنیم، طی چند روز آینده قصد داریم تا دربارۀ آیندۀ بازار و راه حل‌های وضعیت موجود صحبت کنیم. لطفاً نظرات و پیشنهادات خود را دربارۀ این مقاله با ما به اشتراک بگذارید و طی چند روز آینده با ما همراه باشید تا در مطلبی جداگانه به بررسی راه حل‌ها بپردازیم.

نمایش بیشتر
5 2 رای
امتیاز این مطلب
اطلاع رسانی در مورد
guest
5 کامنت
قدیمی‌ترین
جدیدترین بیشترین رای
کامنت داخل متن
دیدن تمام کامنت‌‌ها
شهریار
شهریار
1 ماه پیش

من سه ساله می‌خوام کامپیوتر جدید و حرفه ای بخرم که خیلی ضروری برای کارم و آینده م ، هر بار پول جمع کردم باز گرون تر شد ، سیستم ۲۰ تمنی الان شده ۳۰۰ میلیون، که اصلا شده آروز برام و از زندیگم خیلی عقب افتادم و امکانات نباشه پیشرفتی هم در کار نیست، من از همه ی مردم جهان معذرت میخوام چون فک کنم بخاطر من هست که همه دنیا دست ب دست هم دادن تا قیمت قطعات کامپیوتر بیست برابر بشه تا من نتونم بخرم😂😓، در نهایت چندین سال صبر کردم و هی وضع بد تر شده و الان هم هیچ امیدی نیست، قیمت خارج هم نسبت به داخل چند برابر ارزون تره حتی با این وضعیت

حسین
حسین
1 ماه پیش
امتیاز این مطلب :
     

خیییلی ممنون حتما منتظر مقاله بعدی در باره وضعیت آینده باز هستم لطفا سریع بزاریدش

مهدی
مهدی
1 ماه پیش
امتیاز این مطلب :
     

عالی و بسیار دقیق

علیرضا علوی
1 ماه پیش

جدا از پاور و کارت گرافیک، قیمت مانیتور هم خیلی فضاییه
کاش زودتر درست شه تو کف یه سیستم درست حسابی موندیم

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا