سخت افزار

نگاهی به مادربرد و چیپست Intel Z590

آغاز کار راکت لیک!

با معرفی پردازنده‌های جدید شرکت اینتل که با نام راکت لیک (Rocket Lake) شناخته می‌شوند، حالا بازار مادربردهای مبتنی بر چیپست Intel Z590 که قرار است با چیپ‌های جدید عرضه شوند، داغ شده است. این مادربردهای جدید به صورت کامل از PCIe 4.0 (با پردازنده‌های مرکزی راکت لیک)، USB 3.2 نسل 2×2 (از طرف چیپست) و انتقال توان ارتقا یافته و بروزرسانی شده، پشتیبانی می‌کنند. خبر خوب این که تمام همکاران سازنده بورد، دست به کار شده‌ و طراحی‌های مخصوص خود را آماده کرده‌اند. همین موضوع دست کاربران را برای انتخاب، باز می‌گذارد.

در مورد سری پردازندۀ مرکزی جدید شرکت اینتل، باید بگوییم که CPUهای راکت لیک در زمینه تعداد هسته، قدمی رو به عقب برداشته‌اند و جالب است بدانید که مدل پرچمدار، یعنی Core i9-11900K، دقیقاً به مانند i9-9900K دارای 8 هسته و 16 رشته است. این در حالی است که مدل پرچمدار نسل گذشته (Core i9-10900K)، تعداد 10 هسته و 20 رشته را در خود جای داده بود. اما حقیقت این است که این قدم رو به عقب، تاثیر خاصی روی عملکرد کاربران نمی‌گذارد. از آن‌جایی که معمولاً تعداد هسته و رشته برای بازی‌های ویدیویی مهم نیست و فرکانس برای اجرای‌ نرم و روان آن‌ها حرف اول را می‌زند، گیمرها متوجه این کاهش هسته و رشته نمی‌شوند. با این حال، اگر از کاربرانی هستید که تعداد هسته و رشتۀ یک پردازنده مرکزی برایتان مهم است، می‌توانید به سراغ پلتفرم‌های HEDT یا ترکیب پردازندۀ سری AMD Ryzen 5000 و مادربرد X570 بروید.

اما حالا که تعداد هسته و رشته نسبت به نسل قبل کاهش یافته، بهبودهای ساختار و معماری جدید پردازنده‌های راکت لیک چیست؟ اول از همه باید بگوییم که پردازنده‌های جدید شرکت اینتل در زمینه IPC و پشتیبانی از AVX-512 به شکل چشمگیری بهبود پیدا کرده‌اند. علاوه بر این، سرعت حافظه پایه بیشتر (تا 3200 مگاهرتز)، 20 خط PCIe 4.0 متصل به CPU، پردازنده گرافیکی مجتمع Xe و موارد دیگر، از بهبودهای سری جدید پردازنده‌های اینتل محسوب می‌شوند. البته با گذشت زمان، اینتل قطعاً از پردازنده‌های 6 هسته و 12 رشته‌ای یا 4 هسته و 8 رشته‌ای معرفی خواهد کرد تا دست کاربر و گیمر را برای انتخاب، باز بگذارد.

چیپست Intel Z590؛ همان سوکت همیشگی، با ویژگی‌های متفاوت

چیپست‌های جدید اینتل
چیپست‌های جدید اینتل

در زمان نگارش این مطلب، اینتل هنوز به صورت کامل از جزئیات چیپست Z590 صحبت نکرده اما هم‌اکنون اطلاعاتی در اختیار داریم که تفاوت‌های چیپست Z590 را با Z490 نسل قبلی آشکار می‌سازد. برخلاف اتفاقی که با تغییر نسل از Z390 و Z490 رخ داد، حالا سوکت LGA 1200 ثابت باقی مانده؛ این بدان معنی است که چیپ‌های Rocket Lake-S و Comet Lake-S با مادربردهای Z590 کار می‌کنند و Z490 نیز تنها با یک بروزرسانی بایوس (BIOS)،‌ با پردازنده‌های راکت لیک سازگار می‌شود. علاوه بر چیپست پرچمدار Z590، اینتل چیپست‌های B560 و H510 را نیز عرضه می‌کند که طبق انتظارات، در رده‌های پایین‌تری قرار می‌گیرند و گیمر را برای بحث اورکلاک، محدود می‌‌کنند. البته شایعاتی درباره اورکلاک با B560 به گوش می‌رسد که هنوز تایید نشده است.

بزرگترین و چشمگیرترین تفاوتی که میان این دو چیپست وجود دارد، پشتیبانی نیتیو از PCIe 4.0 با استفاده از پردازنده‌های راکت لیک است. یک پردازندۀ راکت لیک، 20 خط PCIe 4.0 را میان اسلات‌های PCIe (پردازنده گرافیکی) و سوکت M.2 (ذخیره‌سازی) تقسیم می‌کند. به نظر می‌رسد که اینتل سرانجام در حال رسیدن به چیپست B550 شرکت AMD است اما هنوز تا رسیدن به تعداد خطوط و انعطاف پذیری چیپست X570 فاصله دارد.

یکی دیگر از تفاوت‌های چشمگیری که با چیپست Z590 حاصل می‌شود، ارتباط DMI میان چیپست و CPU است. در چیپست Intel Z590، شرکت اینتل سرعت ارتباط را دوبرابر کرده و آن را از PCIe نسل سوم x4 به x8 ارتقا داده است. این ارتقای قابل توجه، افزایش دوبرابری پهنای باند را برای دستگا‌ه‌های متصل به چیپست (مثلاً قطعه‌های ذخیره‌ساز یا شبکه) به همراه دارد. علاوه بر این، چیپست جدید حالا از USB 3.2 نسل 2×2 (سرعت 20 گیگابیت بر ثانیه) پشتیبانی می‌کند؛ بنابراین باید شاهد پورت‌های USB فوق سریع Type-A و Type-C روی بیشتر مادربردهای Z590 باشیم.

شما می‌توانید در زیر، چیپست‌های پرچمدار اینتل را با یکدیگر مقایسه نمایید. البته برخی از جزئیات مربوط به چیپست جدید Z590 هنوز قطعی و تایید نشده‌اند.

مقایسه چیپست‌های Z390 و Z490 و Z590
ویژگی Z590 Z490 Z390
سوکت LGA 1200 LGA 1200 LGA 1155
خطوط PCH PCIe 4.0 20/? 16/24 (PCIe 3.0) 16/24 (PCIe 3.0)
مشخصات PCIe x16, x8/x8, x8/x4/x4 x16, x8/x8, x8/x4/x4 x16, x8/x8, x8/x4/x4
USB 3.2 (نسل دوم/نسل اول) ?/?? 6/10 6/10
مجموع پورت‌های USB ?? 14 14
مجموع پورت‌های SATA3 6(?) 6 6
خطوط HSIO ?? 30 30
کانال‌های حافظه (سرعت حداکثر) دوال (DDR4 با سرعت 3200 مگاهرتز) دوال (DDR4 با سرعت 2933 مگاهرتز) دوال (DDR4 با سرعت 2666 مگاهرتز)
اینتل آپتین دارد دارد دارد
صدای هوشمند اینتل دارد دارد دارد
تعداد پورت فناوری RST 3 (PCH) 3 (PCH)
وای فای 6 مجتمع اینتل Yes Yes Yes
DMI 3.0(x8) 3.0(x4) 3.0(x4)
اورکلاکینگ دارد دارد دارد
توان طراحی حرارتی (TDP) ? 6 وات 6 وات

شرکت اینتل هنوز اطلاعات بسیاری از پردازنده راکت لیک منتشر نکرده و به عنوان مثال، هنوز نمی‌دانیم توان طراحی حرارتی (TDP) این پردازنده‌ها چقدر است. ما هم‌اکنون می‌دانیم که راکت لیک دارای توان طراحی حرارتی طولانی مدت 125 وات و توان طراحی حرارتی کوتاه مدت 250 وات (حالت توربو) بوده که مدت زمان آن 56 ثانیه است. حالا با وجود تعداد هسته و رشتۀ کمتر، شاید برآمدن از پس گرما و حرارت در پردازنده‌های مرکزی جدید، کار راحت‌تری تلقی شود. با تمام این تفاسیر، همچنان شاهد VRMهای قدرتمند و هیت‌سینک‌های بزرگی روی مادربرد هستیم که CPUهای پرتقاضا و تشنۀ توان را تحت کنترل داشته باشند. در برخی از محصولات ممکن است روی VRMها خنک کننده فعال (Active Cooling) داشته باشد و حتی برای خنک سازی از واتربلاک‌های مجتمع استفاده شود.

پشتیبانی حافظه نیز برای پردازنده‌های جدید اینتل با ارتقای خوبی مواجه شده و در هنگام استفاده از راکت لیک برای نوع حافظه DDR4، از سرعت 2933 مگاهرتز به 3200 مگاهرتز ارتقا پیدا کرده است. این مقدار، حالا با مقدار حداکثری AMD برای پشتیبانی حافظه برابری می‌کند. برخی از این بُردهای جدید از حافظه DDR4 اورکلاک شده نیز پشتیبانی می‌کنند که سرعت آن‌ به 5000 مگاهرتز می‌رسد؛ شبیه به مواردی که پیش از این با Z490 مشاهده کرده بودیم. در نهایت، عملکردی که با سیستم مدرن خود دریافت می‌کنید، به ارتباط CPU و رم (RAM) و سرعتی که ارائه می‌دهند، بستگی دارد اما بازه و دامنۀ محبوبی که با حافظه DDR4 به دست می‌آید، 3600 تا 3800 مگاهرتز با CL14/16 است.

وضعیت شبکه با چیپست Intel Z590 تغییر چندانی نمی‌کند. این چیپست از وای فای CNVi مجتمع شرکت اینتل (Wi-Fi 6) و Wireless-AX استفاده می‌کند. تنها کاری که شرکت‌های تولید کننده بورد باید انجام دهند، اضافه کردن کارت وای فای به  بُرد است. در مورد تنظیمات USB نیز هنوز اطلاعات دقیقی نداریم اما همانطور که گفته شد، از USB 3.2 نسل 2×2 با سرعت 20 گیگابیت بر ثانیه پشتیبانی می‌شود. تعداد پورت‌های USB 3.2 نسل 1 و 2 هنوز تایید نشده اما انتظار نداریم نسبت به 6 پورت نسل 2 و 10 پورت نسل 1 که پیش از این پشتیبانی می‌شد، تغییری ایجاد نشود.

هنوز هیچ اطلاعاتی درباره تعداد پورت‌های SATA3 با سرعت 6 گیگابیت بر ثانیه ذکر نشده اما انتظار داریم که حداقل همان تعداد 6 پورت در مادربردهای جدید حفظ شود (اگر بیشتر نشود). هر مادربردی که بیش از 6 پورت SATA3 داشته باشد، از یک کنترلر ترد پارتی (معمولاً ASMedia) استفاده می‌کند. همانطور که پیش از این اشاره شد، بزرگترین تغییر و تفاوت میان چیپست‌های جدید، پشتیبانی از نسل چهارم PCIe است که شاید هم‌اکنون برای کارت‌های گرافیک، افزایش عملکرد خیره کننده‌ای را به همراه نداشته باشد اما در کنار قابلیت‌های ذخیره‌سازی با سرعت بسیار بالا، سیستم را برای آینده تضمین می‌کند.

فهرست کامل مادربردهای Z590

حالا که جزئیات و اطلاعات موجود از چیپست Z590 را بررسی و مرور کردیم، بیایید نگاهی به فهرست کامل مادربردهای Z590 داشته باشیم. تاکنون 45 بُرد طراحی و تایید شده‌اند که جزئیات خاصی از آن‌ها دردسترس نیست. شما می‌توانید این فهرست تهیه شده را در زیر مشاهده نمایید:

مدل اندازه قیمت تولید کننده قیمت آمازون/نیو اِگ
ASRock Z590 Taichi ATX ? نامشخص
ASRock Z590 PG Velocita ATX ? نامشخص
ASRock Z590 Steel Legend mITX ? نامشخص
ASRock Z590 Steel Legend WiFi 6E ATX ? نامشخص
ASRock Z590 Phantom Gaming 4 ATX ? نامشخص
ASRock Z590 Pro 4 ATX ? نامشخص
ASRock Z590M Pro 4 mATX ? نامشخص
ASRock Z590 Phantom Gaming 4 AC ATX ? نامشخص
ASRock Z590M-ITX/ac mITX ? نامشخص
ASRock Z590 Extreme WiFi 6E ? ? نامشخص
ASRock Z590 Extreme ? ? نامشخص
ASRock Z590M Phantom Gaming 4 ATX ? نامشخص
Asus ROG Maximus XIII Extreme Glacial E-ATX ? نامشخص
Asus ROG Maximus XIII Extreme E-ATX ? نامشخص
Asus ROG Maximus XIII Hero ATX ? نامشخص
Asus ROG Strix Z590-E Gaming WiFi ATX ? نامشخص
Asus TUF Gaming Z590 Plus WiFi ATX ? نامشخص
Asus Prime Z590-A ATX ? نامشخص
Biostar Z590 Valkyrie 5.0 ATX ? نامشخص
Biostar Z590I Valkyrie 5.0 mITX ? نامشخص
Biostar Racing Z590GTA 5.0 ATX ? نامشخص
Evga Z590 Dark E-ATX ? نامشخص
Evga Z590 FTW WiFi ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590 AORUS Xtreme Waterforce E-ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590 AORUS Xtreme نامشخص
Gigabyte Z590 AORUS Master E-ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590 AORUS Tachyon ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590 AORUS Ultra ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590 AORUS Pro AX ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590 AORUS Elite AX ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590 AORUS Elite ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590I AORUS Ultra ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590 Vision G ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590 Vision D ATX ? نامشخص
Gigabyte Z590I Vision D ATX ? نامشخص
mITX ? نامشخص
MSI MEG Z590 Godlike E-ATX ? نامشخص
MSI MEG Z590 Ace ATX ? نامشخص
MSI MEG Z590 Unify ATX ? نامشخص
MSI MEG Z590I Unigy mITX ? نامشخص
MSI MPG Z590 Gaming Carbon WiFi ATX ? نامشخص
MSI MPG Z590 Gaming Force ATX ? نامشخص
MSI MPG Z590 Gaming Edge WiFi ATX ? نامشخص
MSI MPG Z590 Gaming Plus ATX ? نامشخص
MSI MPG Z590M Gaming Edge WiFi mATX ? نامشخص
MSI MAG Z590 Tomahawk WiFi ATX ? نامشخص
MSI MAG Z590 Torpedo ATX ? نامشخص
MSI Z590 Pro WiFi ATX ? نامشخص
MSI Z590-A Pro ATX ? نامشخص
MSI Z590 Pro 12VO ATX ? نامشخص

نظر شما در مورد چیپست Intel Z590 و مادربردهای تایید شده چیست؟

نمایش بیشتر
0 0 رای
امتیاز این مطلب
اطلاع رسانی در مورد
guest
0 کامنت
کامنت داخل متن
دیدن تمام کامنت‌‌ها

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا